Czym są cookies?

Cookies (ciasteczka) to nieduże informacje wysyłane przez serwer, które zapisywane są na dysku twardym użytkownika albo, w przypadku urządzeń mobilnych, w pamięci telefonu czy tabletu. Mechanizm ten wykorzystuje się do wielu celów. Przykładem są sklepy internetowe i możliwości dodawania i przetrzymywania produktów w koszykach. Dzięki ciasteczkom możemy też ustawiać w przeglądarce zapamiętywanie haseł, służą one do zapamiętywania głosów w przeróżnych ankietach, a także pozwalają monitorować aktywność odwiedzających na stronie.

Co istotne, ciasteczka to po prostu pliki tekstowe. Nie są programem, niczego same nie uruchamiają, nie przenoszą wirusów i nie mają dostępu do plików na dysku. Mogą być natomiast wykorzystywane do śledzenia aktywności użytkownika w sieci i to z tego powodu pojawiły się wokół nich regulacje prawne.

Rodzaje ciasteczek

Docelowo rozróżnia się dwa podstawowe rodzaje ciasteczek cookie:

1) Sesyjne, dzięki którym serwer ma możliwość rozpoznawania użytkownika podczas przeglądania strony internetowej. Ten rodzaj ciasteczek jest tymczasowy i wygasa po wylogowaniu bądź też zamknięciu przeglądarki internetowej. To one odpowiadają m.in. za utrzymanie sesji logowania czy zawartości koszyka w trakcie zakupów.

2) Stałe pliki cookie, jak sama nazwa wskazuje, pozostają na komputerze (telefonie, tablecie itp.) także po zamknięciu przeglądarki. Dzięki nim możliwe jest zapamiętywanie haseł i preferencji użytkownika, które są wykorzystywane przy ponownym odwiedzaniu strony. Czas ich przechowywania bywa różny: od kilku dni do nawet kilku lat.

To jednak tylko jeden z możliwych podziałów. Drugi, mniej oczywisty, ale dzisiaj równie ważny, dotyczy tego, kto ustawia dane ciasteczko.

Cookies własne (first-party) ustawiane są bezpośrednio przez domenę odwiedzanej strony i odpowiadają zwykle za jej podstawowe funkcje. Cookies zewnętrzne (third-party) pochodzą natomiast od innych podmiotów, najczęściej narzędzi analitycznych jak Google Analytics, systemów reklamowych jak Meta Pixel czy Google Ads, ale też osadzonych map, filmów z YouTube czy widgetów czatów. To właśnie ta druga kategoria jest najczęściej kojarzona ze śledzeniem reklamowym i to ją coraz mocniej ograniczają nowoczesne przeglądarki: Safari i Firefox blokują je domyślnie, Chrome systematycznie zaostrza politykę.

W praktyce na banerach zgód najczęściej spotkasz jeszcze inny podział, według celu, w jakim cookies są używane: niezbędne (bez nich strona po prostu nie działa, więc nie wymagają zgody), funkcjonalne (pamiętające np. wybór języka czy trybu ciemnego), analityczne (statystyki ruchu) i marketingowe (profilowanie reklam). Trzy ostatnie kategorie wymagają zgody użytkownika.

Cookies a RODO

Komunikat o wykorzystaniu plików cookies pojawia się zaraz po wejściu na stronę internetową i nie jest to tylko zwyczaj, ale wymóg prawny. W Polsce i całej Unii Europejskiej kwestię tę regulują RODO oraz Prawo telekomunikacyjne (zastępowane stopniowo Prawem komunikacji elektronicznej, wdrażającym dyrektywę ePrivacy).

Z punktu widzenia użytkownika oznacza to przede wszystkim, że właściciel strony musi go poinformować o używaniu cookies, a na te inne niż niezbędne uzyskać aktywną zgodę. Co istotne, przycisk „Odrzuć" musi być równie łatwy do kliknięcia jak „Akceptuję", a zgodę można w każdym momencie wycofać.

Cookies analityczne: przykład Google Analytics

Do celów monitorowania ruchu na stronach internetowych powszechnie wykorzystuje się Google Analytics (obecnie w wersji GA4, która zastąpiła wcześniejsze Universal Analytics). Pliki cookie tej usługi zapisywane są na urządzeniu użytkownika, oczywiście wyłącznie po wyrażeniu zgody na cookies analityczne.

Google daje użytkownikom możliwość blokowania mechanizmu gromadzenia danych do celów statystyk. Więcej informacji można uzyskać na stronie dostawcy usługi: https://tools.google.com/dlpage/gaoptout

Linki do stron zewnętrznych

Wiele stron zawiera również linki do zewnętrznych serwisów. Właściciel strony pierwotnej nie ponosi odpowiedzialności za bezpieczeństwo gromadzonych danych na tych stronach www, dlatego po wejściu na taką stronę warto zapoznać się z obowiązującą tam polityką prywatności. Ta sama zasada dotyczy zresztą cookies: każdy serwis może mieć własny zestaw stosowanych ciasteczek i własne wymogi zgód.

Zarządzanie cookies w przeglądarce

Każdy użytkownik może zarządzać ustawieniami plików cookie w swojej przeglądarce internetowej oraz usuwać pliki już utworzone. Aby to zrobić, należy zapoznać się z informacjami na stronie producenta danej przeglądarki. Poniżej pomocne linki dla najpopularniejszych z nich:

Google Chrome: https://support.google.com/chrome/answer/95647

Mozilla Firefox: https://support.mozilla.org/pl/kb/ciasteczka

Microsoft Edge: https://support.microsoft.com/pl-pl/microsoft-edge/usuwanie-plik%C3%B3w-cookie-w-przegl%C4%85darce-microsoft-edge-63947406-40ac-c3b8-57b9-2a946a29ae09

Safari (macOS): https://support.apple.com/pl-pl/guide/safari/sfri11471/mac

Safari (iOS): https://support.apple.com/pl-pl/HT201265

Opera: https://help.opera.com/pl/latest/web-preferences/#cookies

Alternatywą dla manualnego zarządzania cookies jest tryb prywatny (incognito). W nim ciasteczka zapisywane są tylko na czas jednej sesji i znikają po zamknięciu okna przeglądarki.

Więcej informacji na temat ciasteczek można uzyskać pod adresem: https://pl.wikipedia.org/wiki/HTTP_cookie